Verder kijken dan je eigen wereld: hoe Sanna Yaseen onderzoek tot leven brengt

Docent-onderzoeker Sanna Yaseen haalde de indringende theatervoorstelling naar Avans voor studenten Social Work. Het stuk maakt zichtbaar wat soms moeilijk in woorden te vatten is: hoe het voelt om de verbinding met iemand te verliezen en welke rol cultuur daarin speelt. 

Meer dan kennis overdragen

Voor Sanna is dat precies waar haar werk om draait: studenten laten ervaren wat er schuilgaat achter een zorgvraag. Als docent Social Work bij Avans en docent-onderzoeker bij het lectoraat Betrokken Wetenschap van Centre of Expertise Perspectief in Gezondheid zet zij zich in om onderzoek, onderwijs en praktijk met elkaar te verbinden. “Ik wil niet alleen kennis overdragen, maar studenten voelbare en tastbare ervaringen geven. Studenten leren het meest wanneer zij niet alleen begrijpen hoe zorg werkt, maar ook ervaren wat die betekent voor de mensen om wie het gaat. Echt kijken naar de ander begint niet bij methodieken of protocollen, maar bij oprechte aandacht en medemenselijkheid.”

Daarom zet zij zich al jaren in voor cultuursensitief werken: zorg die rekening houdt met iemands achtergrond, waarden en wat voor diegene belangrijk is. Een thema dat haar erg aan het hart gaat. Eerder werkte ze in Rotterdam, een omgeving die sterk verschilt van Breda. Juist hier voelt ze dat ze echt van betekenis kan zijn door dit thema bespreekbaar te maken. "Voor veel Avans-studenten liggen deze onderwerpen buiten hun eigen leefwereld. Ik hoop bewustwording te creëren en werelden dichter bij elkaar te brengen."  

Onderzoek dat de praktijk raakt 

Sanna werkt mee aan het onderzoeksproject SAMEN, dat zich richt op interculturele palliatieve zorg in de Bredase wijk Hoge Vucht. Met bewoners, mantelzorgers en zorgprofessionals onderzoekt ze hoe zorg beter kan aansluiten bij mensen met verschillende culturele achtergronden.

Uit het onderzoek blijkt dat er soms een kloof bestaat tussen wat mensen nodig hebben en hoe zorg is georganiseerd. Religie, familiebanden en opvattingen over ziekte en zorg spelen daarbij vaak een belangrijke rol.

“Zo is het mogelijk dat een zorgvrager ’s nachts wil bidden en daarvoor hulp nodig heeft bij rituele handelingen. Het kan zijn dat er op dat moment geen zorg beschikbaar is”, legt Sanna uit. “Maar ook ontbreekt soms het besef bij zorgverleners hoe belangrijk zo’n moment is. Wat voor de één essentieel is, past niet altijd binnen de routines van de zorg.

Wat we zien, is dat zowel professionals als cliënten aannames kunnen hebben. Juist in die onuitgesproken aannames ontstaat soms een mismatch. Als zorg niet aansluit bij wat iemand belangrijk vindt, maken mensen er minder snel gebruik van.”

Volgens Sanna draait cultuursensitief werken niet om het kennen van alle culturele gebruiken. Het begint met nieuwsgierigheid naar de ander en bewustzijn van je eigen referentiekader. "Uiteindelijk gaat het erom dat je verder kijkt dan de hulpvraag en oog hebt voor de persoon achter die vraag", vertelt ze. 

De kracht van de docent-onderzoeker

Voor Sanna is de combinatie van onderwijs en onderzoek meer dan een functietitel. “De combinatie van onderwijs en onderzoek geeft mij echt verdieping en verrijking”, vertelt ze.  “In mijn onderzoek kom ik in aanraking met mensen die zorg nodig hebben, met mantelzorgers en met zorgprofessionals. En de ervaringen en inzichten die dat oplevert neem ik mee in mijn lessen. Maar die verbinding tussen onderzoek en onderwijs ontstaat niet vanzelf. Die moet je bewust organiseren. Door studenten te betrekken bij onderzoeksvraagstukken en te zoeken naar plekken in het curriculum waar dit een rol kan krijgen." 

Een droom voor de toekomst 

Sanna hoopt dat cultuursensitief werken uiteindelijk een vaste plek krijgt binnen het onderwijs. Niet als los onderwerp, maar als vanzelfsprekend onderdeel van het opleiden van toekomstige professionals.

"Wat ik studenten vooral wil meegeven, is dat cultuursensitief werken begint bij jezelf. Bij bewustwording. Bij het besef dat iedereen een ander vertrekpunt heeft." 

Over Sanna Yaseen

Sanna Yaseen is docent Social Work en docent-onderzoeker bij Centre of Expertise Perspectief in Gezondheid van Avans. Ze is oorspronkelijk opgeleid als biomedisch wetenschapper en werkte eerder in de GGZ als preventietrainer. Met regelmaat geeft ze gastlessen, trainingen en workshops over cultuursensitief werken. De beperkte aandacht voor dit onderwerp tijdens haar eigen opleiding vormde de aanleiding om zich hierin verder te specialiseren.  

Vanuit het lectoraat Betrokken Wetenschap binnen het Centre of Expertise Perspectief in Gezondheid werkt zij samen met bewoners, professionals en studenten aan praktijkgericht onderzoek, waaronder het project SAMEN over interculturele palliatieve zorg.