XL Logo.svg

Verdampt, meer grip op de risco's van vapen

 
Project

Zoete smaken, hippe verpakkingen en een onschuldig imago. Vapen lijkt voor veel jongeren aantrekkelijk, maar wat krijgen ze eigenlijk binnen? Op de verpakking staat lang niet altijd wat er in een vape zit. Onderzoekers van Avans Hogeschool en verschillende partners zoeken uit welke stoffen gebruikers inhaleren en welke effecten die kunnen hebben op hun gezondheid. Met die kennis willen ze de risico's beter in beeld brengen en effectieve preventie ontwikkelen.

OnderdeelInhoud

Status

Lopend

Looptijd

Februari 2026 - februari 2028

Thema

Gezondheid

Centre of Expertise

Perspectief in Gezondheid

Partners 

Trimbos-instituut, GGD Hart voor Brabant, Universiteit Utrecht, AHZ Farmacie, politie en longartsen (o.a. van Amphia)

Contact

Jos Brouwers, lector en projectleider

De risico's van vapen zijn nog lang niet allemaal bekend

Vapen heeft in 15 jaar tijd een grote vlucht genomen. Wat begon als alternatief voor roken, groeide uit tot een populaire markt. Vooral de zoete smaken en opvallende verpakkingen maken vapes aantrekkelijk, zeker voor jongeren.

Sinds januari 2024 mogen in Nederland alleen nog vapes met tabakssmaak worden verkocht. Toch is er een illegale handel ontstaan, onder andere via internet. Daardoor is er weinig zicht op de kwaliteit en samenstelling van deze vapes. Op verpakkingen staan vaak maar enkele ingrediënten. Eerder onderzoek van Avans laat zien dat er ook onverwachte, mogelijk schadelijke stoffen in kunnen zitten.

Dat gebrek aan kennis heeft gevolgen. Laboratoria hebben niet altijd de juiste methoden en gegevens om snel te bepalen welke stoffen in een vape zitten. Ook artsen en andere zorgprofessionals kunnen de risico's daardoor moeilijk inschatten. En hoe geef je goede voorlichting als je niet precies weet wat iemand binnenkrijgt?

Wat kunnen we ontdekken in honderden vapes?

Dat is precies wat onderzoekers van het Avans-lectoraat Analysetechnieken in de Life Sciences willen achterhalen. Ze onderzoeken honderden vapes uit in beslag genomen partijen en vapes die betrokken waren bij medische incidenten. Met computationele massaspectrometrie brengen ze de chemische samenstelling in kaart. De resultaten verzamelen ze in een database. Ziekenhuizen en andere medische laboratoria kunnen die gebruiken om sneller stoffen in vapes te herkennen.

Maar welke stoffen erin zitten, is pas een deel van het verhaal. De onderzoekers bekijken ook wat die stoffen kunnen doen met het lichaam. In verschillende modelsystemen onderzoeken ze mogelijke effecten op de gezondheid, met speciale aandacht voor de ontwikkeling van de hersenen. Ook brengen ze met microbioomonderzoek de indirecte effecten van vapen op de mondgezondheid in kaart.

Zo ontstaat een beter beeld van de stoffen die gebruikers binnenkrijgen en de mogelijke gezondheidsrisico's.

Van nieuwe kennis naar betere voorlichting

De onderzoeksresultaten zijn niet alleen bedoeld voor laboratoria en onderzoekers. Juist de vertaling naar de praktijk is een belangrijk doel van Verdampt. Samen met de projectpartners ontwikkelen de onderzoekers een effectieve preventieboodschap.

Daarbij komt de kennis uit het laboratorium samen met de ervaring van professionals uit de gezondheidszorg, verslavingszorg en preventie. Zo kunnen zij mensen beter informeren over de risico's van vapen. De boodschap moet breed inzetbaar zijn en aansluiten bij verschillende leeftijdsgroepen.

Samenwerking over de grenzen van vakgebieden heen

Het vapeprobleem vraagt om kennis uit verschillende vakgebieden. Daarom werkt Avans in dit project samen met het Trimbos-instituut, GGD Hart voor Brabant, Universiteit Utrecht, AHZ Farmacie, de politie en longartsen uit verschillende ziekenhuizen, waaronder Amphia.

Het project ontvangt een RAAK-publiek subsidie van NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek).

De resultaten volgen

Het onderzoek loopt. Zodra belangrijke resultaten, nieuwe inzichten of publicaties beschikbaar zijn, delen we die op deze pagina.

Meer weten over Verdampt?

Verdampt is een project van het lectoraat Analysetechnieken in de Life Sciences en maakt deel uit van Centre of Expertise Perspectief in Gezondheid.