Wat houd je over onder de streep? Rune Peitersen zet kunst in om verborgen armoede zichtbaar te maken
Hoeveel houd je onder de streep over als de huur, energie, boodschappen en verzekeringen zijn betaald? Voor steeds meer werkenden is dat pijnlijk weinig. Met metershoge kassabonnen in de openbare ruimte maakt kunstenaar en docent-onderzoeker Rune Peitersen, in samenwerking met kunstenaar en ontwerper Yuri Veerman, verborgen armoede zichtbaar. De campagne Onder de Streep illustreert hoe kunst mensen op een andere manier naar maatschappelijke vraagstukken laat kijken.
“Ik vind het interessant om te onderzoeken wat er gebeurt als je een onderwerp vanuit een andere invalshoek bekijkt. Je hoeft niet altijd meteen met een oplossing te komen. Soms begint het ermee dat mensen zich iets afvragen wat ze eerder niet zagen”, aldus Rune.
Die nieuwsgierigheid vormt de rode draad in alles wat Rune doet. Of het nu gaat om een kunstproject in de openbare ruimte, onderzoek naar brede welvaart of onderwijs aan studenten: steeds onderzoekt hij hoe verbeelding nieuwe perspectieven kan openen.
Onderzoek door de bril van kunst
Rune is als docent-onderzoeker verbonden aan het lectoraat Samenwerken in regeneratieve waardesystemen van Centre of Expertise Brede Welvaart en Nieuw Ondernemerschap (CoE BWNO). Binnen BWNO onderzoeken we hoe economische, sociale en ecologische waarde elkaar kunnen versterken. Daarbij staat één vraag centraal: hoe bouwen we aan een economie die bijdraagt aan brede welvaart voor mens, samenleving en leefomgeving? Verbeeldingskracht speelt daarbij een belangrijke rol. Door nieuwe perspectieven zichtbaar en bespreekbaar te maken, ontstaat ruimte om bestaande systemen kritisch te bekijken en nieuwe mogelijkheden te verkennen.
Onder de Streep is een concreet voorbeeld van hoe verbeelding kan bijdragen aan onderzoek naar maatschappelijke vraagstukken. De kassabonnen maken zichtbaar hoe financiële ruimte invloed heeft op de mogelijkheden van mensen om mee te doen in de samenleving. Daarmee raken ze aan thema's als bestaanszekerheid, de waarde van werk, inkomensongelijkheid en brede welvaart. Zo zet de campagne aan tot nadenken over hoe we de samenleving willen inrichten.
“Dan kan er iets veranderen in hoe ze naar een onderwerp kijken en hoe ze er met anderen over praten. Dat is wat ik met de campagne wil bereiken: een ander gesprek over wat mensen overhouden en over de manier waarop we onze welvaart verdelen. "
"Wat vinden we werk waard? En wat zegt het over onze samenleving als mensen hard werken en toch nauwelijks genoeg geld hebben om van te leven? De kassabonnen geven geen antwoord op alle vragen over armoede en inkomensongelijkheid, maar Iedereen kan zich verhouden tot een bedrag onder de streep.”
Verbeeldingskracht in het onderwijs
Die manier van werken komt ook terug in het onderwijs dat Rune geeft. Momenteel is hij verbonden aan de transdisciplinaire module Less is more: Fashion re-invented. Studenten onderzoeken vraagstukken over de toekomst van mode. Niet alleen door erover na te denken, maar ook door ideeën vorm te geven en uit te proberen. Zo ervaren ze hoe verbeeldingskracht kan helpen om een vraagstuk te onderzoeken en nieuwe mogelijkheden te verkennen.
“Ik geef les bij St. Joost, maar ik vind het ook interessant om met studenten van andere opleidingen dan de kunstopleidingen aan de slag te gaan met storytelling, beeld en ontwerp. Ze gebruiken deze middelen om ideeën te ontwikkelen, onderzoek te doen en daarop te reflecteren.”
"Als je iets maakt, dan is dat een klein beetje een verandering van de wereld. En dat is al heel krachtig.”
Over Onder de Streep
Onder de Streep is mogelijk gemaakt door Rabo Art Lab en QUIET, met steun van vakbond FNV, Avans Hogeschool en Stichting DOEN.
Tot en met 22 november zijn de kassabonnen en video's te zien in een expositie in het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen. Op onderdestreep.net kun je ook je eigen kassabon maken.