Helpende en belemmerende factoren in het opzetten en uitvoeren van transdisciplinair onderwijs

Aanleiding

Transdisciplinair onderwijs (TDO) heeft veel potentie. Implementatie van deze onderwijsvorm blijkt in de praktijk echter ingewikkeld. Verschillende contextuele factoren bemoeilijken of bevorderen de implementatie van TDO. Dit onderzoek kijkt naar de faal- en succesfactoren voor de ontwikkeling en implementatie van TDO in het hoger onderwijs, vanuit het perspectief van de deelnemers en dat van TDO-organisatoren. Hierbij volgen we de onderzoeksvraag: 'Welke essentiële factoren voor het opzetten en implementeren van TDO binnen het hoger onderwijs komen in de ervaringen van deelnemers en ontwikkelaars van TDO?'

Methode 

De eerste studie omvat 8 focusgroepen met betrokkenen bij TDO: studenten, docenten, onderzoekers en onderwijsadviseurs (N = 23). We vroegen hen naar ervaren en verwachte successen en valkuilen in het ontwikkel- en uitvoeringsproces.

In de tweede studie gebruikten we semigestructureerde interviews om dieper in te gaan op de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van bestaande TDO-projecten (N = 13, verdeeld over 11 interviews).

3 onderzoekers analyseerden de transcripten van de focusgroepen en interviews thematisch, volgens het stappenplan van Clarke en Braun (2017).

Resultaten 

De frequent genoemde uitdagingen en successen binnen TDO zijn gecategoriseerd in vier thema's:

• maatschappelijke impact
• onderwijsontwerp
• samenwerken
• organiseerbaarheid

Binnen deze thema’s onderscheiden we verschillende belemmerende en stimulerende factoren. Die komen in beide studies naar voren, maar met andere accenten. Een veelgenoemde belemmerende factor is het systeem van specifieke onderwijsrichtlijnen, ook wel ‘institutioneel beton’ genoemd (NVAO, 2024). Ook de verandering van de docentrol blijkt een grote uitdaging. Een intrinsieke motivatie om bij te dragen aan maatschappelijke vraagstukken werkt juist als een sterke stimulerende factor.

Resultaten

De uitkomsten van dit onderzoek worden verwerkt in 2 artikelen. 1 op basis van de focusgroepen en 1 op basis van de expertinterviews. De resultaten zijn op verschillende conferenties gepresenteerd, zoals ORD en ITD Conference. 

Dit onderzoek is bedoeld voor docenten, onderwijsontwikkelaars, beleidsmedewerkers en onderzoekers die werken aan transdisciplinair onderwijs. Het geeft duidelijke tips om hiermee te starten en laat zien wat anderen al hebben geleerd.

Betrokken bij dit onderzoek

• Marca Wolfensberger, lector Transdisciplinair Samenwerken in Onderwijs van Avans Hogeschool
• Anne van Tuijl, projectleider en onderzoeker Transdisciplinair Samenwerken in Onderwijs van Avans Hogeschool
• Julie Kurris, onderzoeker lectoraat Transdisciplinair Samenwerken in Onderwijs van Avans Hogeschool