Vaders achter tralies, kinderen uit beeld

“Dat heeft me echt verrast,” zegt docent‑onderzoeker Angela Verhagen‑Braspennincx van Avans Hogeschool. “Deze groep blijkt groot, maar niemand weet wie deze kinderen zijn. En er is geen enkele vorm van structurele ondersteuning. Dat vind ik onvoorstelbaar.”

Dat besef raakte haar. “Je wilt dat elk kind gezien en gehoord wordt. Dat de overheid verantwoordelijkheid neemt en dat systemen veranderen.”

Met haar onderzoek Papa in de gevangenis wil Angela deze kinderen wel zichtbaar maken. Ze bereikte er een top 3‑positie mee bij de Klokhuis Wetenschapsprijs. Dat laat zien dat het thema ook onder kinderen leeft.  

Detentie raakt het hele gezin

Haar onderzoek richt zich op de vraag: wat beïnvloedt de relatie tussen vader en kind tijdens detentie positief of negatief? Die inzichten zijn hard nodig, want detentie raakt het hele gezin en kan zorgen voor spanning, schaamte, verdriet of afstand. Een goede vader‑kindrelatie kan bovendien beschermend werken: kinderen ontwikkelen zich beter, vaders functioneren beter op de afdeling en de kans op terugval neemt af.

“Maar herstel kan op veel manieren. Niet elk kind hoeft op bezoek te gaan. Maar elk kind verdient het wel om gezien en gehoord te worden”, vertelt Angela.

Van kinderbescherming naar gevangenisafdelingen

Angela begon haar loopbaan in de kinderbescherming. Vanuit die functie kwam ze al in gevangenissen om ouders te spreken en in jeugdgevangenissen om met jongeren te praten, een omgeving die ze daardoor goed kent.

Toen ze later ontdekte hoe groot de groep kinderen met een ouder in detentie werkelijk is, en dat er geen registratie of ondersteuning voor hen bestaat, besloot ze zich verder in dit onderwerp te verdiepen. Samen met lector Bart Claes en Exodus Nederland stond ze aan de basis van het Expertisecentrum Kind, Ouder en Detentie, het begin van haar huidige onderzoek.

Van cel tot cel: onderzoek in de praktijk

Voor haar promotieonderzoek liep Angela anderhalf jaar rond in 5 gevangenissen. Omdat nergens geregistreerd is welke gedetineerden vader zijn, moest ze het letterlijk vragen. “Er is geen lijst, dus je loopt de afdeling op, klopt aan bij elke cel en legt uit wie je bent. Het is best spannend, want je weet nooit hoe iemand reageert.”

Ze sprak 94 vaders, vaak 6 op 1 dag. “Meestal waren dat één-op-één-gesprekken. Een paar vaders hadden een extra veiligheidslabel. “Die gesprekken voerde ik onder toezicht,” vertelt ze. “Ik voelde me nooit onveilig, maar ik bleef wel alert. Je weet goed waar je bent.”

Angela betrok ook de buitenwereld bij het onderzoek. Ze wilde de moeders en haar kinderen eveneens een aantal vragen stellen. En daarvoor had ze de adressen nodig en de bereidwilligheid van de vaders om die door te geven. 19 moeders en 23 kinderen vulden de vragenlijst in. “Voor deze doelgroep is dat veel”, vertelt ze. “Kinderen krijgen bijna nooit vragen over hun ervaringen.”

De brugfunctie van docentonderzoeker

Naast onderzoek staat Angela wekelijks voor de klas. Ze is docent bij de opleiding Social Work in Den Bosch en onderzoeker bij het lectoraat Transmuraal Herstelgericht Werken.

“Hoe tof is het dat ik op zondag in de gevangenis interviews doe en op maandag voorbeelden kan delen met studenten” zegt ze. “Dat helpt hen om beter te begrijpen wat onderzoek doen inhoudt, zodat ze betere keuzes maken.”

Die wisselwerking is precies wat de rol van docentonderzoeker zo sterk maakt.
Angela begeleidt studenten bij onderzoeksvaardigheden, geeft gastcolleges en werkte met leergemeenschappen. “Het werkt 2 kanten op: studenten ontwikkelen zich, en hun vragen helpen mij mijn analyses verder te brengen.”

“Ik voel me als een vis in het water bij Avans,” zegt ze. “Onderwijs en onderzoek zijn voor mij geen gescheiden werelden. Ze versterken elkaar.”

Voorbij het proefschrift

Angela verwacht haar proefschrift in de zomer van 2027 te verdedigen. Maar dat is geen eindpunt. “Er liggen alweer nieuwe ideeën klaar. Dit onderwerp blijft belangrijk, en ik blijf eraan werken.”